Tasavvuf Araştırmaları Lisansüstü Çalışmalar Kılavuzu
A Graduate Research Guide to Sufi Studies
Contributor(s): Ömer Yılmaz (Editor)
Subject(s): Education, Studies of Literature, Higher Education , Methodology and research technology, ICT Information and Communications Technologies, Pedagogy
Published by: Oku Okut Yayınları
Keywords: Sufism; Methodology; Graduate Studies; Writing Techniques; Artificial Intelligence;
Summary/Abstract: Interest in postgraduate education and training in the field of Sufism in Türkiye has been steadily increasing. In order for graduate students and their advisors to obtain meaningful results from their scholarly efforts, it is essential to follow internationally recognized research methodologies and academic writing techniques and standards. A thesis prepared for defense must be written in accordance with research methods, academic ethics, and writing conventions. This book, the outcome of an editorial collaboration, includes six interrelated sections that provide guidance on research methods and writing techniques applicable to postgraduate studies in Sufism. Among its contents are recommendations concerning academic methodology, discussions on the use of artificial intelligence—its principles, possibilities, and risks—along with topics such as Sufi literature, identification of a manuscript’s author, and applied book review practices. While focusing primarily on Sufism as a subdiscipline of the Basic Islamic Sciences, the book also aims to guide researchers working in other theological disciplines, as well as the young academics who supervise them. It reflects the insights and experiences of scholars who continue to lead academic and intellectual activities in the field. The book further emphasizes the importance of offering guidance in issues such as data compilation, evaluation, and analysis, and addresses the challenges and obstacles that may arise in these processes. Its goal is to raise awareness of common mistakes encountered by those conducting research in Sufism, assist candidates preparing or writing their theses, and contribute modestly to enhancing the academic quality of dissertations in the field. As a qualitative study, the work presents several recommendations and experiences regarding the application of international academic and scientific research standards to the field. It first outlines the questions and problems commonly faced in postgraduate studies within Sufism, then evaluates how established academic methodologies can be adapted to the field, drawing upon the writings of recognized scholars. Each contributor offers personal insights from their own perspective, while also providing informative notes on key Sufi concepts throughout the text. The final and most substantial section of the book includes a summary guide, a list of recommended readings, explanations of common stylistic and grammatical errors, and appendices on the correct use of punctuation marks, serving as a practical resource for graduate students and researchers alike.
- E-ISBN-13: 978-625-95679-8-3
- Page Count: 131
- Publication Year: 2025
- Language: Turkish
YAZARAK DÜŞÜNMEK VE DÜŞÜNEREK YAZMAK: BİR ARAŞTIRMAYI SÜRDÜRMENİN YOLLARI
YAZARAK DÜŞÜNMEK VE DÜŞÜNEREK YAZMAK: BİR ARAŞTIRMAYI SÜRDÜRMENİN YOLLARI
(THINKING BY WRITING AND THINKING WRITING: WAYS TO CONTINUE A RESEARCH)
- Author(s):Muhammet Nedim Tan
- Language:Turkish
- Subject(s):Epistemology, Special Branches of Philosophy, Islam studies, Philosophy of Science
- Page Range:1-13
- No. of Pages:14
- Keywords:thinking activity; writing; connection; interaction; research;
- Summary/Abstract:Yazı, bir düşünme etkinliğinin sonucudur; hattâ başlı başına bir düşünme biçimidir. Düşünce yazıyı bir araç olarak kullandığı kadar, yazı da düşünceye biçim ve işlerlik kazandırır. Yazının varlık nedeni, kişinin bilgiyle karşılaştığında kendi bilinç sınırlarının ve imkânlarının farkına varmasıdır. Bu nedenle düşüncenin açığa çıkışı olarak yazı, üzerine düşünüldükçe derinleşen bir öze sahiptir.2Yazı ile düşünce arasındaki birbirini besleyen bu dönüştürücü etkileşim, bilginin özümsenmesi ve aktarılmasında kavramsal sürekliliğin ve kuramsal bütünlüğün temelini oluşturur. Yazıdaki işleyişle düşüncedeki özü bilgi ve içerik açısından derinleştirecek birikimin ise akademide bulunması beklenir. Çünkü akademi, kurumsal kimliğinin ötesinde bilginin değerlendirilmesine ilişkin yöntem ve özverinin ortaya konulduğu süreçleri ifade eder. Bu yönüyle akademi, üniversite kurumunun bürokratik niteliğine göre aşkın ve kuşatıcı bir kavramdır.3 XXI. yüzyılın ilk çeyreğini geride bırakan ve kişiliklerimizle zamanının tanıklığını yapan kimseler olarak bizler, yazının ortaya çıkışından matbaanın icadına doğru sürekli gelişen insanlık birikimiyle yüz yüze olduğumuz ölçüde bu birikimin akademi eliyle biçimlendirilmiş açılımlarına göre bilinci yapılanmış bireyleriz. Bu açıdan akademik üretimin nitelikleri, kökenleri ve güncel bağlamları üzerine sürekli yeniden düşünmek durumundayız. Artan dijital olanaklar ve yapay zekâ kullanımı mevcut bilgi görgüsüne önümüzdeki yıllarda farklı bağlamlar kazandıracak görünüyorsa da bu geçiş sürecinde insanî niteliklere öncelik tanımamız ve yazılı kültür üzerinden edindiğimiz birikimi vurgulamamız gerekir.
TASAVVUF AKADEMİSİ’NDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: İLKELER, İMKÂNLAR VE RİSKLER
TASAVVUF AKADEMİSİ’NDE YAPAY ZEKÂ KULLANIMI: İLKELER, İMKÂNLAR VE RİSKLER
(USE OF ARTIFICIAL INTELLIGENCE IN THE SUFI ACADEMY: PRINCIPLES, OPPORTUNITIES AND RISKS)
- Author(s):Ahmet Ziyaüddin Ceran
- Language:Turkish
- Subject(s):Islam studies, Philosophy of Science, ICT Information and Communications Technologies
- Page Range:14-27
- No. of Pages:14
- Keywords:Sufi studies; academy; research; AI; principles; opportunities; risk;
- Summary/Abstract:Yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin hızla gelişmesi, beşerî bilimlerden fen bilimlerine kadar araştırma yöntemlerini etkilemeye başlamıştır. Akademik araştırmalarda üretken yapay zekâ (ÜYZ) olarak adlandırılan metin, görsel veya kod üretebilen modellerin kullanımı yaygınlaşırken, bu araçları kullanmanın sorumlulukları ve etik kullanımı konusunda uluslararası ölçekte rehberler yayınlanmaktadır. Örneğin Avrupa Birliği (AB), araştırma camiası için 2024 yılında ÜYZ’nin kullanımına dair ilkeler belirlemiş; bilimsel dürüstlük ilkeleri temelinde şeffaflık, mahremiyetin korunması ve araştırmacının hesap verebilirliği gibi kriterlere vurgu yapmıştır. Bu yönerge 2025 yılının Nisan ayında yenilenmiştir. (AB Komisyonu, 2025). Benzer şekilde Harvard, Oxford, Stanford gibi önde gelen üniversiteler de öğrenciler ve araştırmacılar için YZ araçlarının kullanımına ilişkin kılavuz ilkeler yayımlayarak akademik bütünlüğün korunmasını hedeflemektedir (Harvard Üniversitesi, 2023). Türkiye’de ise Yükseköğretim Kurulu (YÖK), 2024’te yayımladığı etik rehber ile yükseköğretimde üretken yapay zekâ kullanımının sınırlarını ve sorumluluklarını tanımlamıştır (YÖK, Ankara, 2024).
TASAVVUF LİTERATÜRÜNE GİRİŞ
TASAVVUF LİTERATÜRÜNE GİRİŞ
(INTRODUCTION TO SUFI LITERATURE)
- Author(s):Mahmud Esad Erkaya
- Language:Turkish
- Subject(s):Cultural history, Studies of Literature, Islam studies, History of Islam
- Page Range:28-46
- No. of Pages:19
- Keywords:Sufism; Sufi literature; introduction; history;
- Summary/Abstract:Bir ilim olarak teşekkül ettiği ilk asırlardan itibaren tasavvufa dair eserler kaleme alınmaya başlamıştır. Sûfîlerin tasavvuf düşünceleri, biyografileri, akaid ilkeleri, menkıbeleri, terimlere dair görüşleri, mânevî eğitim metotları gibi konuları ihtiva eden çeşitli kitap ve risalelerle ele alınmıştır. Bu eserlerde bir taraftan örnek tasavvuf büyüklerinin tasavvufî ahlâkları sonraki nesillere aktarılırken diğer taraftan da Kur’an ve Sünnet temelinde teşekkül eden tasavvufun esasları tespit edilmiştir. Bu bağlamda Arapça, Farsça ve Türkçe dilleri başta olmak üzere çok sayıda el yazması ve basılı tasavvuf eseri günümüze ulaşmıştır. Bu eserler asırlarca yaşanan tasavvuf tecrübesinin nesiller boyunca nakledilmesini sağlamıştır. Günümüzde akademik düzeyde yapılan çalışmaların da katkısıyla bu literatür gelişmeye devam etmektedir. Bu bölümde tasavvuf literatürüne kısa bir giriş yapılacaktır.† Bu bağlamda tasavvuf sahasında çalışma yapmak isteyen her araştırmacının fikir sahibi olması gereken temel kaynaklardan tabakât, zühd, âdâb, erkân, işârî tefsir ve tasavvuf terminolojisine dair telif edilen literatürün başlıcaları şöyledir…
BİR YAZMA ESER MÜELLİFİNİN TESPİTİ
BİR YAZMA ESER MÜELLİFİNİN TESPİTİ
(IDENTIFICATION OF THE AUTHOR OF A MANUSCRIPT)
- Author(s):Hayri Kaplan
- Language:Turkish
- Subject(s):Museology & Heritage Studies, Other, Studies of Literature, Islam studies
- Page Range:47-49
- No. of Pages:3
- Keywords:Sufi studies; Sufism; manuscript; author; identification;
- Summary/Abstract:Tespitte dikkat bir yazma eserin ve yazarının kimliğini belirlemede önümüze çok ihtimalli ve yanılma payı yüksek durumlar çıkabilir. Bu durumlarda sağlıklı belirlemelerde bulunabilmemiz -daha sonra bu eserlere dayalı olarak yeni tespit veya yorumlar yapılacağı düşünülürse- çok önemlidir. Şimdi, bu konudaki ihtimalleri sıralayalım. Müellif yazdığı eser için bir isim belirlemiş ise; nüsha, müellifin ve/veya eserin ismine ilişkin yazılı bir kayıt içeriyor veya bizzat müellif tarafından yazılan bir kayıt içeriyorsa ilk bakılacak yer eserin mukaddimesi olur. Müellif, eserin mukaddimesinde kendi ismini ve/veya eserin ismini açıkça belirtmiş olabilir. Müellif hattıyla günümüze ulaşan yazma eser sayısı, istinsah edilmiş/yazılarak kopyalanmış eser sayısına göre çok azdır yani günümüze ulaşan yazma eserlerin büyük çoğunluğu istinsah edilmiş nüshalardan ibarettir. İstinsah işlemini gerçekleştirenler/müstensihler asıl aldıkları nüshaya genelde bağlı kalırlar. Dolayısıyla müellif tarafından kendisinin ve/veya eserin ismine ilişkin kendi hattıyla yazdığı nüshadaki kayıt, istinsah edilen nüshada da yerini alır ve bu kopya nüshayı kastederek “müellif bu eserinin mukaddimesinde kendi adını ve/veya eserinin adını yazmıştır/kaydetmiştir” denir.
AKADEMİK METİN YAZARLIĞININ GELİŞTİRİLMESİNDE UYGULAMALI BİR YÖNTEM: KİTAP TANITIMI
AKADEMİK METİN YAZARLIĞININ GELİŞTİRİLMESİNDE UYGULAMALI BİR YÖNTEM: KİTAP TANITIMI
(A PRACTICAL METHOD IN IMPROVING ACADEMIC TEXT WRITING: BOOK REVIEW)
- Author(s):Ahmet Cahid Haksever
- Language:Turkish
- Subject(s):Higher Education , Methodology and research technology, Sociology of Education
- Page Range:50-60
- No. of Pages:11
- Keywords:Sufi studies; academia; writing; methods; improvement;
- Summary/Abstract:Ülkemizde lisansüstü eğitime başlayan öğrencilerin tezlerini süresinde tamamlama oranı, genelde yüzde ellinin altında kalmaktadır. Bunun temel sebeplerinden biri, öğrencinin yöntem açısından yeterli donanıma sahip olmamasıdır. Araştırmacı adayı, akademik metin yazımıyla genelde tez sürecinde karşılaşmaktadır. Bu durumda, bilgileri metne nasıl aktaracağı konusunda zorluk çeken araştırmacı, çoğunlukla araştırma yapmaktan vazgeçmekte ya da mevcut sürede yeterli kaynağa ulaşsa da verileri akademik kriterlere uygun bir metne dönüştürememektedir. Süresinde bitirilen araştırmaların yayınlanma oranları ise daha düşük seviyelerdedir. Bu da genelde metnin niteliğiyle alakalı bir durumdur.
TASAVVUF ALANI LİSANSÜSTÜ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNE DAİR BAZI TAVSİYELER, YAZIM TEKNİKLERİ VE TECRÜBE AKTARIMI
TASAVVUF ALANI LİSANSÜSTÜ ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİNE DAİR BAZI TAVSİYELER, YAZIM TEKNİKLERİ VE TECRÜBE AKTARIMI
(SOME SUGGESTIONS ON GRADUATE RESEARCH METHODS IN THE FIELD OF SUFISM, WRITING TECHNIQUES AND EXPERIENCE TRANSFER)
- Author(s):Ömer Yılmaz
- Language:Turkish
- Subject(s):Islam studies, Higher Education , Methodology and research technology, Sociology of Education
- Page Range:61-115
- No. of Pages:55
- Keywords:Sufism; Sufi studies; higher education; methods; graduate research;
- Summary/Abstract:Bireylerin kariyer hedeflerinin gerçekleştirilmesi ve bilimsel faaliyet/ araştırmalarının vücut bulmasında lisansüstü eğitim ve öğretiminin önemi açıkça ortadadır. Bu noktada Ülkemizde üniversite öğrencilerinin lisansüstü eğitime katılma oranları, henüz %1 civarında olsa da eski yıllara nazaran bunda hızlı bir artış olduğu gözlemlenmektedir. 2 Diğer dinî disiplinler gibi tasavvuf alanı da bu ivmeyi yakalamıştır.3 Ancak teze başlayıp da tezi başarıyla sonlandırma oranının istenilen seviyede olmadığı işin bir diğer boyutudur4 . Yakın zamanda yayımlanan bir çalışmada tez sonuçlandırma oranının bölümlere göre %15 ila %40 oranında değiştiği, bunun da başlıca iki nedene dayandığı vurgulanmakta; bunlardan birinin danışman ile öğrenci arasındaki yetersiz irtibat, diğerinin tez hazırlama sürecinde gerekli yöntem bilgisinden mahrumiyet olduğu ifade edilmektedir (Haksever: 2022, VII). Şüphesiz bu başarısızlık iki nedenle izah edilemez. Başka nedenler de vardır. Bunlardan biri lisansüstü araştırma yapmak ve kariyer elde etmek isteyen lisans seviyesindeki veya yeni mezun olmuş öğrencilerin fakülte ilk sınıftan itibaren ilave okumalar ve çeşitli programlarla- başta Arapça ve yabancı dil olmak üzere- kendilerini geliştirememeleridir5 . Bir diğeri lisansüstü eğitimdeki başarısızlıkta, lisans düzeyinde yeterli bilgilendirme ve yönlendirmenin yapılamaması; lisans programlarının araştırma, inceleme, eleştirel düşünme, akademik bir metin yazma vb. etkinliklere imkân tanımaması ve geleneksel yöntemlerde ısrar edilmesidir. Yine yapılan çalışmalarda bu öğrencilerin bir kısmının lisans ve lisansüstü eğitimleri boyunca araştırma yöntem ve teknikleri dersi görseler de bunun arzulanan seviyede olmadığıdır (Ev: 2018, 255).
EK-I ALAN OKUMALARI LİSTESİ
EK-I ALAN OKUMALARI LİSTESİ
(APPENDIX I - FIELD READINGS LIST)
- Author(s):Author Not Specified
- Language:Turkish
- Subject(s):Bibliography, Islam studies
- Page Range:116-118
- No. of Pages:3
- Keywords:Sufism; bibliography; reading list;
EK-II NOKTALAMA İŞARETLERİNİN DOĞRU KULLANIMI ve ANLATIM BOZUKLUKLARI
EK-II NOKTALAMA İŞARETLERİNİN DOĞRU KULLANIMI ve ANLATIM BOZUKLUKLARI
(APPENDIX II - CORRECT USE OF PUNCTUATION MARKS AND EXPRESSION ERRORS)
- Author(s):Author Not Specified
- Language:Turkish
- Subject(s):Language studies, Islam studies, Higher Education , Philology
- Page Range:119-128
- No. of Pages:10
- Keywords:appendix; instructions; punctuation marks; expression errors;
- Summary/Abstract:Duygu ve düşünceleri daha açık ifade etmek, cümlenin yapısını ve duraklama noktalarını belirlemek, okumayı ve anlamayı kolaylaştırmak, sözün vurgu ve ton gibi özelliklerini belirtmek üzere noktalama işaretleri kullanılır. Noktalama işaretlerinden nokta, virgül, noktalı virgül, iki nokta, üç nokta, soru, ünlem, tırnak, ayraç ve kesme işaretleri ait oldukları kelimelere bitişik olarak yazılır ve kesme dışındaki işaretlerden sonra bir harf boşluğu ara verilir.
EK-III LİSANSÜSTÜ TASAVVUF ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ VE TEZ YAZIM ÖZET KILAVUZU
EK-III LİSANSÜSTÜ TASAVVUF ARAŞTIRMA YÖNTEMLERİ VE TEZ YAZIM ÖZET KILAVUZU
(APPENDIX-III - GRADUATE DEGREE SUFI RESEARCH METHODS AND THESIS WRITING ABSTRACTS GUIDE)
- Author(s):Author Not Specified
- Language:Turkish
- Subject(s):Islam studies, Higher Education , Methodology and research technology
- Page Range:129-131
- No. of Pages:3
- Keywords:Sufism; Sufi studies; higher education; graduate studies; writing; methods;
