Od czasu przed ekranem do mechanizmów: zagrożenia i aspekty wspierające korzystania z mediów cyfrowych wśród nastolatków w spektrum autyzmu
From screen time to mechanisms: Digital media risks and supports in adolescents with autism spectrum disorders (ASD)

Summary/Abstract: "Screen time" debates often imply that more digital media use inevitably harms adolescent well-being, yet evidence syntheses typically show small and heterogeneous links for total time. Clearer associations emerge for mechanism-proximal risks: cyberharm (including cybervictimization), problematic/compulsive engagement with impaired control, and sleep-disrupting late-night use. Focusing on adolescents with autism spectrum disorders (ASD), we propose the F-A-V-S framework (Function–Activity–Vulnerability–Skill transfer) to explain why the same digital ecosystem can act as both scaffold and risk amplifier. We translate F-A-V-S into Mechanism-Targeted Media Management (MTM), a practical toolkit that prioritizes three intervention targets—sleep protection, cyberharm prevention/response, and impaired control—evaluated via proximal functional indicators rather than global reductions in screen time. Debaty dotyczące czasu spędzanego przed ekranami często sugerują, że intensywniejsze korzystanie z mediów cyfrowych nieuchronnie szkodzi dobrostanowi nastolatków. Tymczasem syntezy wyników badań wskazują, że związki między łącznym czasem użytkowania a zdrowiem psychicznym są niewielkie i niejednorodne. Wyraźniejsze powiązania pojawiają się w odniesieniu do konkretnych form ryzyka: cyberzagrożeń (w tym cyberwiktymizacji), problematycznego lub kompulsywnego korzystania z mediów przy osłabionej kontroli oraz używania urządzeń w godzinach nocnych w sposób zaburzający sen. Koncentrując się na nastolatkach w spektrum autyzmu, proponujemy model F-A-V-S (Funkcja–Aktywność–Podatność–Transfer umiejętności), który wyjaśnia, dlaczego ten sam ekosystem cyfrowy może działać zarówno jako wsparcie, jak i jako czynnik ryzyka. Model ten przekładamy na podejście zarządzania mediami ukierunkowane na mechanizmy (Mechanism-Targeted Media Management, MTM) — praktyczny zestaw narzędzi obejmujący trzy cele interwencji: ochronę snu, zapobieganie cyberzagrożeniom i reagowanie na nie oraz ograniczanie kompulsywnego korzystania z mediów. Skuteczność oceniana jest za pomocą wskaźników codziennego funkcjonowania, a nie poprzez globalną redukcję czasu ekranowego.

• Details
• Contents