Reformy i odrodzenie – fizjokratyczne plany dla Polski w dobie kryzysu XVIII wieku Cover Image

Reform and Revival: The Physiocratic Plans for Poland in the Eighteenth-Century Crisis
Reformy i odrodzenie – fizjokratyczne plany dla Polski w dobie kryzysu XVIII wieku

Author(s): Thérence Carvalho
Subject(s): Law, Constitution, Jurisprudence
Published by: Wydawnictwo Uniwersytetu Gdańskiego
Keywords: fizjokracja; Polska; XVIII wiek; Europa; konstytucja; gospodarka; oświecenie

Summary/Abstract: W niniejszym artykule autor analizuje, w jaki sposób Rzeczpospolita Obojga Narodów stała się w latach 60. i 70. XVIII wieku ważnym poligonem doświadczalnym dla idei fizjokratycznych, pokazując tym samym dynamiczną wymianę, która wzbogaciła europejską kulturę prawną. Wykształceni we Francji reformatorzy i lokalne elity, poszukując rozwiązań dla kryzysu gospodarczego i politycznego Rzeczypospolitej, sięgali po doktryny Quesnaya, tworząc w ten sposób wyjątkowy dialog między zachodnią teorią a tradycjami Europy Wschodniej. Opracowanie koncentruje się na propozycjach fiskalnych Nicolasa Baudeau zawartych w Éphémérides du citoyen (1768–1769) oraz na projekcie konstytucji Lemercier de La Rivière opublikowanym w The Common Interest of the Poles (1771–1772), pokazując, w jaki sposób prace te dostosowały zasady fizjokratyczne do charakterystycznego polsko-litewskiego republikanizmu szlacheckie go, przyczyniając się jednocześnie do szerszej europejskiej debaty na temat suwerenności i re form. Wysiłki te, współczesne Uwagom nad rządem Polski autorstwa Rousseau, miały na celu nie tylko reformę gospodarczą, lecz także twórczą syntezę myśli francuskiego oświecenia z polsko --litewskim dziedzictwem prawnym, udowadniając, jak państwa peryferyjne aktywnie kształtowały oświeceniowy dyskurs polityczny. Artykuł ilustruje tę wymianę jako istotny rozdział w rozwoju nowożytnej europejskiej ekonomii politycznej i myśli konstytucyjnej.

  • Issue Year: 1/2026
  • Issue No: 70
  • Page Range: 9-32
  • Page Count: 24
  • Language: English
Toggle Accessibility Mode