Niepełnosprawność jako metoda badania historii kina. Głuche widzostwo
Disability as a Method in Film History. Deaf Spectatorship

Summary/Abstract: Artykuł prezentuje przegląd koncepcji teoretycznych mieszczących się w paradygmacie niepełnosprawności jako metody, zaaplikowanych do refleksji nad tekstami kultury. Omówiono: kalekopoznanie, dismediację, kalekującą technonaukę, ekspercką wiedzę wyrastającą z niepełnosprawności, kalekującą wiedzę oraz kalekie autorstwo. Wskazano, że elementem łączącym te koncepcje jest odejście od analizy reprezentacji w literaturze, filmie czy mediach i potraktowanie niepełnosprawności oraz wynikającej z jej doświadczenia wiedzy jako narzędzi analitycznych. Przykładem zastosowywania wyrastającej z niepełnosprawności teorii jest analiza przypadku: poprzez koncepcję skurczenia i aktywistycznych afordancji, zaproponowan e przez Arseli Dokumaci, odczytany został na nowo przełom dźwiękowy w kinie z lat 20. i 30. XX wieku i jego oddział ywanie na amerykańskich głuchych widzów w pierwszych latach po wprowadzeniu dźwięku. Z jednej strony udźwiękowienie kina miało negatywny wpływ na tę publiczność, powodując skurczenie jej filmowego środowiska i pozbawiając ją afordancji zrozumiałości filmu. Z drugiej strony miało też kreatywny aspekt, gdyż doprowadziło do powstania głuchej widowni. W reakcji na utratę dostępu do dźwiękowego kina głusi widzowie podjęli aktywistyczne afordancje: naciski na producentów filmowych, podtrzymywanie recepcji i dystrybucji filmów niemych, kosmopolityczne widzostwo, tłumaczenia migowe na żywo oraz oglądanie uprzedzone lekturą recenzji filmów w głuchej prasie. Do opisania tych praktyk wprowadzono w artykule kategorię głuchego widzostwa.

• Details
• Contents