Proza kobiet w Przyjaciółce w okresie Polski Ludowej
Women’s prose in Przyjaciółka magazine during the People’s Republic of Poland
Author(s): Katarzyna WodniakSubject(s): History, Social Sciences, Language and Literature Studies, Gender Studies, Studies of Literature, Sociology, Social history, Gender history, Recent History (1900 till today), Polish Literature, WW II and following years (1939 - 1949), Sociology of Literature
Published by: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
Keywords: women’s press; People’s Republic of Poland; Przyjaciółka weekly; literature in the press; women’s prose in the press
Summary/Abstract: W latach 1948–1989 Przyjaciółka należała do najpopularniejszych tytułów kobiecych. Jednym z filarów jej powodzenia był umiejętnie redagowany dział literacki. W jego zhomogenizowanej formule mieściła się proza artystyczna, fabularyzowane opowieści dokumentarne, XIX-wieczna klasyka nowelistyczna i powieściowa, obszerne powieści o tematyce produkcyjnej i kołchozowej przedstawicielek młodego pokolenia realizmu socjalistycznego, eskapistyczna fikcja romansowo-miłosna zachodniej proweniencji o charakterze rozrywkowym, współczesna sproblematyzowana proza psychologiczno-obyczajowa. Na łamach tygodnika teksty Konopnickiej, Gojawiczyńskiej, Orzeszkowej, sąsiadowały z utworami Wandy Wasilewskiej, Margaret Mitchell, Elfriede Jelinek, Colette czy Pearl S. Buck. Mimo bogatego repertuaru nazwisk (ponad 280) udział kobiet-autorek w omawianym segmencie pisma pozostawał wyraźnie niższy niż mężczyzn i nie przekraczał 30% całości publikowanej prozy. Fakt ten rodzi pytanie o „płeć” tygodnika jako medium kobiecego, szczególnie w aspekcie (około)literackim. Celem artykułu jest przedstawienie statusu prozy kobiet zarówno publikowanej na łamach Przyjaciółki, jak i rekomendowanej czytelniczkom w rubryce recenzyjnej „O Książkach” (następnie „Wśród Książek”). Badania przeprowadzono z wykorzystaniem metod analizy zawartości, bibliograficznej, statystycznej oraz porównawczej. Wyniki zaprezentowane zostały według przynależności kulturowej autorek, odzwierciedlającej ówczesny polityczny porządek świata, a następnie chronologicznie – adekwatnie do zmieniającej się formuły wydawniczej Przyjaciółki.
Journal: Zeszyty Prasoznawcze
- Issue Year: 69/2026
- Issue No: 1 (265)
- Page Range: 57-78
- Page Count: 22
- Language: Polish
