Pomnik czy kamień? Upamiętnienie polskich ofiar II wojny światowej w Berlinie jako pole konfliktu narracji historycznych w stosunkach polsko-niemieckich
Monument or mere stone? Commemorating Polish victims of The Second World War in Berlin as an area of conflict between historical narratives in Polish-German relations

Summary/Abstract: Upamiętnienie ofiar II wojny światowej to jeden z najbardziej znaczących obszarów polityki pamięci w stosunkach międzynarodowych. Dotyczy to w szczególny sposób państw obarczonych trudną i złożoną historią wzajemnych relacji, takich jak Polska i Niemcy. W artykule przeprowadzono analizę procesu upamiętnienia polskich ofiar II wojny światowej w Berlinie rozumianego jako przestrzeń konfliktu i negocjacji narracji historycznych w stosunkach polsko-niemieckich. W centrum rozważań znajduje się dyskusja wokół budowy pomnika polskich ofiar II wojny światowej w stolicy Niemiec, stanowiąca studium przypadku kolizji narracji historycznych między oboma państwami. Berliński projekt pomnika interpretuje się jako przestrzeń symbolicznego dialogu, w którym spotykają się różne poziomy pamięci – państwowej, społecznej i transnarodowej. Stał się on bowiem zarówno znakiem moralnego uznania, jak i instrumentem polityki pamięci. Jak pokazuje przeprowadzona analiza, spór o formę i przesłanie upamiętnienia – czy ma ono przybrać formę pomnika w klasycznym rozumieniu, czy raczej skromnego kamienia o funkcji symbolicznej – odzwierciedla głębsze napięcia dotyczące tożsamości narodowych, hierarchii cierpienia i miejsca Polski w europejskiej pamięci o wojnie. Analiza materiałów źródłowych, wypowiedzi polityków, publicystów i organizacji społecznych przekonuje, że upamiętnienie pełni funkcję nie tylko historyczną, lecz także dyplomatyczną i pedagogiczną, stanowiąc narzędzie konstruowania wizerunku Polski i Niemiec na arenie międzynarodowej. W artykule wskazano, że proces ten nie został zakończony i pozostaje otwartym polem debaty o granicach europejskiej pamięci zbiorowej, roli Polski w tym przedsięwzięciu oraz o możliwościach tworzenia wspólnej – choć asymetrycznej – narracji o przeszłości.

• Details
• Contents