Duchy to iluzja. Czasopisma o „magii salonowej” w okresie dwudziestolecia międzywojennego
Ghosts Are Illusion: “Drawing Room Magic” Magazines in the Interwar Period

Summary/Abstract: Celem artykułu jest opis i analiza dwóch efemerycznych czasopism: Ze Świata Czarów i Świat Złudzeń, ukazujących się w połowie lat dwudziestych XX w. Są one interesujące z kilku względów. Były to najprawdopodobniej jedyne czasopisma poradnikowe dla iluzjonistów ukazujące się w Polsce, a ponadto miały pewien związek z modnym w tym okresie spirytyzmem. Miesięcznik Ze Świata Czarów ukazywał się w 1924 r., natomiast jedyny numer miesięcznika Świat Złudzeń ukazał się w lipcu 1925 r. Obydwa były redagowane i wydawane w Warszawie przez tych samych autorów, z których co najmniej jeden był praktykującym iluzjonistą. Do analizy wykorzystano wszystkie zachowane numery obydwu miesięczników, czyli 1–3 w przypadku pierwszego i 1 w przypadku drugiego czasopisma. Analizie poddano stronę edytorską, treści zamieszczane w obu tytułach oraz sposób realizacji zadań postawionych przed pismami przez redaktorów. Obydwa efemeryczne czasopisma łączą w sobie dwa, zdawałoby się odległe zagadnienia, czyli sztukę iluzji i spirytyzm. Nie będąc czasopismami spirytystycznymi czy ezoterycznymi, czerpią z nich sporo, ponieważ jednym z ich podstawowych celów jest wykazanie, że „wywoływanie duchów” to nic innego jak zręczne działania prestidigitatorów. Szczególnie pismo Ze Świata Czarów często zajmuje się udowadnianiem tej tezy. Jednocześnie oba pisma mają cechy fachowego poradnika dla amatorów iluzji i artystów zajmujących się nią zawodowo: omawiają ogólnie i szczegółowo zasady uprawiania „nowoczesnej magii”, opisują poszczególne triki, podają literaturę przedmiotu i polecają ukazujące się w całej Europie czasopisma na ten temat. Redaktorzy Ze Świata Czarów nawoływali nawet do założenia organizacji mającej pełnić funkcję m.in. związku zawodowego iluzjonistów. Omawianie tak niszowych i efemerycznych pism ma znaczenie nie tylko ze względu na ich unikalną tematykę, ale także jako uzupełnienie wiedzy o międzywojennym polskim rynku prasowym i trudnościach, z jakimi musieli się borykać mali, prywatni wydawcy prasowi.

• Details
• Contents