Antiosmanski i balkanski ciljevi ruske ratne politike (1914-1917)
Anti-Ottoman and Balkan Objectives of Russian Wartime Policy (1914-1917)

Summary/Abstract: Balkan je i nakon Berlinskog kongresa 1878. ostao neuralgičan prostor suprotstavljenih interesa velesila, njihovih zakulisnih pregovora i sporazuma. Rusija je težila da bude nezaobilazan politički faktor na Balkanu. Njena politika se sastojala od načela pravoslavlja gdje je sebe vidjela kao zaštitnika pravoslavnog stanovništva u duhu politike Trećeg Rima, te načela slavenstva, gdje se ova moćna država nalazila u ulozi branitelja slavenskih država. Velikoimperijalne pretenzije ipak nisu bile u skladu s njenim stvarnim snagama i mogućnostima. Dva su pitanja bila krajem XIX i početkom XX stoljeća u ruskom političkom fokusu: status osmanskih moreuza Bosfora i Dardanela i sudbina balkanskih pravoslavnih država. Rusija je više ili manje radikalno rješenje oba pitanja povezivala sa slomom Osmanskog carstva. Činilo se da je, iz ruskog ugla, Prvi svjetski rat (“Veliki rat”) bio predodređen za ispunjenje davnašnjih ciljeva Petrograda i ukazana prilika da se okonča priča o “bolesniku na Bosforu”. Za učešće Rusije u ratu bili su zainteresirani i njeni finansijsko-industrijski krugovi. Rusija je ušla u rat pod parolom “opšteg slavenskog i religioznog jedinstva” i zaštite pravoslavne “balkanske braće”. U savezništvu s njima ona je, shodno svojim projekcijama, vidjela i način da proširi uticaj na tom prostoru koji joj je otvarao put do toplih mora. Događaji su se, ipak, odvijali mimo ruskih planova. “Veliki rat” označio je kraj prisustva starih imperija na Balkanu. Vojnici carske Rusije će ući u Istanbul, ali tek nakon okončanja svjetskog sukoba, kao izbjeglice iz vlastite zemlje, poražena strana u građanskom ratu (1918-1922). Balkan je u poratnom vremenu dobio drugačiju političku fizionomiju od one koju je 1914. priželjkivala carska vlada u Petrogradu.

• Details
• Contents