TÜRKİYE VE KIBRIS
TURKEY AND CYPRUS

Author(s): Niyazi Kizilyürek
Subject(s): Cultural history, Governance, Diplomatic history, Political history, Social history, Political Essay, Societal Essay, Geopolitics, Peace and Conflict Studies
Published by: Transnational Press London
Keywords: Cyprus conflict; Turkish foreign policy; Turkish strategic thinking; Cyprus Turkish community; Turkish Nationalist Organization (TMT); Special Warfare Department; British colonialism; Greece–Turkey relations;
Summary/Abstract: Türk stratejik düşüncesinde Kıbrıs’ın yeri “Türkiye’nin güvenliğini tehdit eden Yunan adaları zincirine yeni bir halkanın eklenmesini önlemek ve Kıbrıs Türk toplumunun milli haysiyet ve varlığını korumak” olarak değerlendirilmişti. Nitekim Özel Harp Dairesi’ne bağlı TMT’nin ilk komutanı Rıza Vuruşkan Kıbrıs’ın önemini bu sözcüklerle tanımlamıştı. Türkiye Kıbrıs sorunu ile ilgilenmeye başladığında adanın İngiliz sömürgesi olarak kalmasını savunuyordu. Bu stratejik kaygılarla oluşturulan Kıbrıs politikası daha sonra, İngiltere adadan ayrılırsa Kıbrıs’ın Türkiye’ye bırakılması şeklinde değiştirildi. Bunun mümkün olmadığı anlaşılınca, İngiltere’nin taktiksel yaklaşımları sonucu adanın Türkiye ile Yunanistan arasında taksim edilmesi gündeme getirildi. Bu politikanın da gerçekçi olmadığı ortaya çıkınca, Enosis ve Taksim tezlerini dışlayan bağımsız bir Kıbrıs devleti kurulması Türk stratejik çıkarları açısından uygun görüldü ve 1960 yılında Kıbrıs Cumhuriyeti’nin kurulmasına onay verildi. Türkiye ada bağımsızlığa doğru yol alırken iki noktayı ön plana çıkarıyordu: 1) Kurulacak devletin bağımsızlığı, toprak bütünlüğü ve anayasal düzeni garanti altına alınacak ve kendisi de garantör ülkelerden biri olacak. 2) Kıbrıs Türk toplumu kurulacak devlette siyasi eşit toplum (asli unsur) olarak yer alacak ve devlet şekli federal unsurlar içerecekti.

• Details
• Contents