KAD ODGOVOR ZAKASNI - Vršnjačko nasilje i maloljetnička delinkvencija između percepcije i institucionalnog odgovora
WHEN THE ANSWER IS LATE - Peer violence and juvenile delinquency between perception and institutional response

Author(s): Miloš Knežević
Subject(s): Law, Constitution, Jurisprudence, Criminal Law, Victimology, Sociology of Law
Published by: Centar za građansko obrazovanje (CGO)
Keywords: Peer bullying; Juvenile delinquency; Cyberbullying; School safety; Violence prevention; Youth protection
Summary/Abstract: Vršnjačko nasilje i maloljetnička delinkvencija odavno su prestali biti marginalne pojave - za više od polovine crnogorskih srednjoškolaca i srednjoškolki nasilje je redovan dio školske svakodnevice. Svaki peti učenik ili učenica bio je žrtva nekog oblika vršnjačkog nasilja, a trećina žrtava to nikada nije prijavila. Granica između fizičkog i digitalnog nasilja praktično je nestala: digitalno nasilje po zastupljenosti je gotovo izjednačeno sa fizičkim, a 39,1% srednjoškolaca i srednjoškolki osjetilo se uvrijeđeno ili povrijeđeno zbog sadržaja objavljenog o njima na društvenim mrežama. Centar za građansko obrazovanje (CGO) ukrstio je tri izvora saznanja - dva istraživanja javnog mnjenja sprovedena na uzorcima od po 1.000 učenika i učenica i 1.000 punoljetnih građana i građanki, uvide sa tri regionalna multisektorska sastanka u Podgorici, Bijelom Polju i Budvi, te nalaze revizije Državne revizorske institucije (DRI) - i dobio konzistentnu sliku: normativni okvir je kvalitetan, ali institucionalni odgovor kasni, ostaje pretežno reaktivan i nedovoljno kapacitiran. Podudarnost nalaza iz različitih izvora i različitih vremenskih tačaka potvrđuje da je riječ o strukturnoj slabosti sistema. Naime, sistem zakazuje na nekoliko ključnih tačaka. Prevencija se zasniva na individualnoj inicijativi i povremenim projektima umjesto na sistemski ugrađenim mehanizmima. Crna Gora nema specijalizovane ustanove za maloljetnike odvojene od kapaciteta za punoljetne osuđenike, centri za socijalni rad su kadrovaki i infrastrukturno preopterećeni, a međuinstitucionalna saradnja funkcioniše ad hoc - oslonjena na lične odnose umjesto na obavezujuće protokole. DRI je utvrdila da u prvoj godini sprovođenja Strategije za prevenciju i zaštitu djece od nasilja 34,28% planiranih aktivnosti nije realizovano, a 48,57% je realizovano samo djelimično. CGO preporučuje sistemsko uvođenje kontinuiranih preventivnih programa od predškolskog uzrasta, kadrovsko jačanje škola i centara za socijalni rad, uspostavljanje specijalizovanih ustanova za maloljetnike, standardizaciju međuinstitucionalne saradnje kroz obavezujuće protokole, razvoj kapaciteta za odgovor na digitalno nasilje i sistemsko finansiranje uloge civilnog društva. Ulaganje u preventivan i rehabilitativan odgovor nije trošak, već minimalni standard koji Crna Gora duguje djeci koja u njoj odrastaju.

• Details
• Contents