Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet: İslamî İlimler Perspektifinden Müzakereler
Physical Violence Against Women: Discussions from the Perspective of Islamic Sciences
Contributor(s): Mehmet Salih Kumaş (Editor)
Subject(s): Gender Studies, Psychology, Criminal Law, Islam studies, Studies in violence and power, Family and social welfare, Victimology, Sociology of Law, Sharia Law
Published by: Oku Okut Yayınları
Keywords: Islamic Law; Woman; Violence Against Women; Religious Perspective; Nushuz; Nisa 34;
Summary/Abstract: This research stems from the Physical Violence Against Women workshop conducted in partnership with KURAV and Mudanya University on October 19-20, 2024. The inaugural session of the three-part program was entitled "Physical Violence in Legal and Psychological Contexts." During this session, Dr. Lwy. Vildan Sali delivered a paper entitled "The Concept of Physical Violence in Terms of Bodily Inviolability in Turkish Law," while Assoc. Prof. Hatice Kılınçer presented a separate paper titled "The Effects of Domestic Violence Against Women on Women, Spousal Relations, and Children." Two further papers were presented in the second session, titled "Physical Violence Against Women from a Historical and Societal Perspective." The initial paper, titled "Physical Violence Against Women in Early Islamic Society," was delivered by Assoc. Prof. Feyza Betül Köse. The paper entitled "Reflection of Violence Against Women in Official Documents During the Ottoman Period" was delivered by Prof. Zübeyde Güneş Yağcı. During the concluding session, entitled "Physical Violence Against Women from a Religious/Jurisprudential Perspective," two further papers were delivered. The initial paper, entitled "The Use of the Word 'Battery' in the Quran Within the Context of the Truth of Verse 34 of Surah An-Nisa," was delivered by Prof. Dr. Yunus Vehbi Yavuz, while the concluding paper, titled "'Battery' and 'Nushuz' in the Dilemma of the Spiral of Violence and the Climate of Compassion," was presented by Prof. Saffet Köse. The session concentrated on verse 34 of Surah An-Nisa and broadly addressed physical violence against women within the Islamic context, with participants proposing three primary approaches. The initial interpretation, grounded in the conventional understanding found in classical literature, posits that the term “iḍribûhunna” in the verse signifies a gentle striking, and that this constitutes a permission rather than an imperative. Comprehending the “ḍarb” necessitates an assessment alongside the psychological violence (nushuz) perpetrated by the woman who disparages her husband, undermines his worth, and willfully neglects her responsibilities towards him. The second approach posits that the term “ḍarb” encompasses multiple connotations, one of which is beating; however, this interpretation is inconsistent with the intent of the verse in question and the Islamic viewpoint on women. In this context, it is more precise to interpret the act of “ḍarb” as the expulsion of the woman or man from the home, rather than as physical assault. The third approach contends that the verb “ḍarb” in the passage signifies beating, however this interpretation is obsolete in contemporary context.
- E-ISBN-13: 978-625-95679-9-0
- Page Count: 234
- Publication Year: 2025
- Language: Turkish
BİRİNCİ OTURUM - HUKUKÎ VE PSİKOLOJİK AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
BİRİNCİ OTURUM - HUKUKÎ VE PSİKOLOJİK AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
(FIRST SESSION - PHYSICAL VIOLENCE AGAINST WOMEN FROM A LEGAL AND PSYCHOLOGICAL PERSPECTIVE)
- Author(s):Hamdi Döndüren
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Psychology, Criminal Law, Studies in violence and power, Sociology of Law
- Page Range:1-1
- No. of Pages:1
- Keywords:gender; women; violence; law; psychology;
- Summary/Abstract:Değerli hâzırûn, hanımefendiler, beyefendiler toplantımıza hoş geldiniz. Bu oturumda iki bildirimiz bulunuyor. Kadına karşı fiziksel şiddetle ilgili olarak biri mer’î hukuk açısından, diğeri de aile danışmanlığı açısından konuyu ele alacak. Ben konuya kısa bir giriş yapmak istiyorum. Hz. Ömer döneminde bildiğiniz gibi Mısır, Suriye, Filistin, İran fethediliyor. Sahâbe Güney Anadolu’ya kadar aldıktan sonra Hz. Ömer bu bölgelere valiler tayin ediyor. Valilere genelgelerde birer cümlelik çok güzel tâlimatlar veriyor. Bunlardan bir tanesi konumuzu ilgilendirdiği için aktarıyorum. “Valilere kendi bölgenizdeki meslek sahiplerini toplayın. Herkes kendi mesleğindeki Kur’ân ve Sünnet’teki fıkhî hükümleri öğrenmeden çarşıda alışveriş yapmasın, kendi meslekleri ile ilgili hükümleri öğrensinler ondan sonra işlerine devam etsin” demiştir. Bugün de hanımlara yönelik şiddette Kur’ân ve Sünnet’te ne var? Hangi fıkhî hükümler var? Bunlar müzakere edilecek ve tartışılacak. Dolayısıyla buna Kur’ân ve Sünnet açısından ne gibi çözümler bulunabilir? Bu iki gün boyunca bunlar ortaya konmaya çalışılacak. Dolayısıyla Hz. Ömer, Abdullah b. Mes‘ud’u Medine’de çok ihtiyacı olmasına rağmen Kûfe’ye gönderiyor. Hz. Ömer o bölgenin ihtiyacı sebebiyle, o bölgeye gönderdik diyor. Abdullah b. Mes‘ud ve diğer bölgelerdeki fakihler toplantılar yaparak İslâm’ı anlatıyor. Gerçekten dinin anlaşılmasını sağlıyorlar. İnşallah bugün de bu konuyla ilgili neler var, neler yapılabilir, ele alınacak.
BİRİNCİ TEBLİĞ - TÜRK HUKUKUNDA BEDEN DOKUNULMAZLIĞI AÇISINDAN FİZİKSEL ŞİDDET KAVRAMI
BİRİNCİ TEBLİĞ - TÜRK HUKUKUNDA BEDEN DOKUNULMAZLIĞI AÇISINDAN FİZİKSEL ŞİDDET KAVRAMI
(FIRST COMMUNIQUE - THE CONCEPT OF PHYSICAL VIOLENCE IN TERMS OF BODILY IMMUNITY IN TURKISH LAW)
- Author(s):Vildan Sali
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Criminal Law, Studies in violence and power, Sociology of Law
- Page Range:3-24
- No. of Pages:22
- Keywords:gender; women; violence; physical violence; bodily immunity; law; Turkey;
- Summary/Abstract:Günümüzde şiddetin hızla yayılması gerek iç hukukumuzda gerekse uluslararası hukuk sisteminde meselenin ayrıntılı olarak ele alınmasını gerektirmiş, sivil toplum kuruluşları da meselenin önemli bir ayağını teşkil etmiştir. Şiddetin yaygınlaşması ve artarak devam etmesi, bilhassa kadına karşı şiddetin insan hakları ihlâli ve ayrımcılık olarak görülmesini etkilemiştir. Sebepleri ve sonuçları itibariyle kadına yönelik şiddet çok yönlü ve kompleks bir konudur.1 Kadına karşı şiddet, pek çok istismarı kapsayan, kadını kadın yapan benlik algısını ve özgüvenlerini zedeleyen, beden ve ruh sağlığını olumsuz etkileyen sosyokültürel bir mesele haline gelmiş ve şiddetin uygulanma yer ve tesiri aile birliği sınırlarını aşmış bulunmaktadır.
İKİNCİ TEBLİĞ - KADINA YÖNELİK AİLE İÇİ ŞİDDETİN KADIN, EŞ İLİŞKİSİ VE ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
İKİNCİ TEBLİĞ - KADINA YÖNELİK AİLE İÇİ ŞİDDETİN KADIN, EŞ İLİŞKİSİ VE ÇOCUKLAR ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ
(SECOND COMMUNIQUE - EFFECTS OF DOMESTIC VIOLENCE AGAINST WOMEN ON WOMEN, SPOUSE RELATIONSHIPS AND CHILDREN)
- Author(s):Hatice Kilinçer
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Studies in violence and power, Family and social welfare, Victimology
- Page Range:25-51
- No. of Pages:27
- Keywords:gender; women; violence; domestic violence; spouse; children; relationship;
- Summary/Abstract:Şiddet, genel itibariyle bir kişiye ya da gruba yapılan, psiko-sosyal zarar, yaralanma veya ölümle sonuçlanabilen her türlü davranış olarak tanımlanmıştır. Bireylerin bedensel ve ruhsal açıdan yaralanma, zarar görme ve sakat kalmasına neden olan davranışların tamamını kapsamaktadır (Güleç Öyekçin vd., 2001). Aile içi şiddet ise söz konusu eylemlerin aile içerisinde gerçekleşmesini ifade etmektedir. Aile içerisinde zorlanma, cezalandırılma, aşağılanma, öfke, gerginlik ya da güç gösterme amacıyla eşlerden birine ya da çocuklara yönlendirilen her türlü davranış aile içi şiddet kapsamında değerlendirilmektedir.
İKİNCİ OTURUM - TARİHÎ VE TOPLUMSAL AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
İKİNCİ OTURUM - TARİHÎ VE TOPLUMSAL AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
(SECOND SESSION - PHYSICAL VIOLENCE AGAINST WOMEN IN HISTORICAL AND SOCIAL PERSPECTIVE)
- Author(s):Hüseyin Algül
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Social history, Studies in violence and power
- Page Range:53-53
- No. of Pages:1
- Keywords:gender; women; violence; history; social perspective;
- Summary/Abstract:Cenâb-ı Allah’a hamd-ü senâlar, Resûlü’ne, âline, ashâbına salât-ü selâmlar olsun. Değerli kardeşler çalıştayımızın öğleden sonraki oturumunu başlatıyoruz. Feyizli ve bereketli bir toplantı nasip olur inşallah. Bu oturumda iki tebliğimiz var. Birincisi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi İslâm Tarihi Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Feyza Betül Köse Hoca’nın “İlk Dönem Toplumunda Kadına Yönelik Fiziksel Şiddet” isimli tebliğidir. İkinci tebliğimiz ise Balıkesir Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü’nden Prof. Dr. Zübeyde Güneş Yağcı’nın “Osmanlı Dönemi Kadına Yönelik Şiddetin Resmî Belgelere Yansıması” başlığını taşımaktadır. Zaman kaybetmeden ilk tebliğimizi başlatmak istiyorum, buyurunuz Hocam.
BİRİNCİ TEBLİĞ - İLK DÖNEM İSLÂM TOPLUMUNDA KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
BİRİNCİ TEBLİĞ - İLK DÖNEM İSLÂM TOPLUMUNDA KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
(FIRST COMMUNIQUE - PHYSICAL VIOLENCE AGAINST WOMEN IN THE EARLY ISLAMIC SOCIETY)
- Author(s):Feyza Betül Köse
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Middle Ages, Islam studies, Studies in violence and power, Sociology of Religion
- Page Range:55-72
- No. of Pages:18
- Keywords:gender; women; physical violence; early Islamic society;
- Summary/Abstract:İslâm’ın kadına yönelik şiddeti meşrû saydığı düşüncesi, bazı müslüman kesimleri kadınlara şiddet uygulanması konusunda dinî bir çekince taşımamaya yöneltirken; müslüman olmayan çevrelerde de İslâm’ı şiddet dini şeklinde görmenin dayanaklarından biri olarak kabul edilmiştir. Bu düşüncenin tam aksine İslâm’ın ve Hz. Peygamber’in kadına yönelik şiddetle mücadele ettikleri ancak sonraki nesillerin bunu göz ardı ettikleri, dinin şiddeti meşrûlaştıran herhangi bir nas ve uygulama barındırmasının mümkün olmadığı şeklinde bir düşünce de zaman içerisinde gelişmiştir. İslâm’ın ilk uygulayıcıları olan Hz. Peygamber ve sahâbe dönemlerinde bu husustaki kabul ve uygulamaları tarihî bakımdan ortaya koymak, meseleyi açığa kavuşturmaya yardımcı olacaktır. Bununla birlikte toplumların sosyal hayatları yatay bir çizgi takip etmekte olup bu alanda birbirinden kopuk dönemler söz konusu değildir. İlk müslüman Arap toplumunun da sosyal düzlemde İslâm öncesi dönemden kesin bir şekilde ayrılması değil; kolektif hafızanın ve kültürel mirasın aktarımından bahsedebiliriz. Bu bakımdan esas olarak Hz. Peygamber ve Dört Halife Dönemlerini incelediğimiz çalışmamıza Câhiliye olarak adlandırılan İslâm öncesi döneme ait rivayetleri de dahil ettik. İncelememizin coğraf sınırını ise Hicaz bölgesi olarak belirledik.
İKİNCİ TEBLİĞ - OSMANLI DÖNEMİ KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN RESMÎ BELGELERE YANSIMASI
İKİNCİ TEBLİĞ - OSMANLI DÖNEMİ KADINA YÖNELİK ŞİDDETİN RESMÎ BELGELERE YANSIMASI
(SECOND COMMUNIQUE - REFLECTION OF VIOLENCE AGAINST WOMEN IN OFFICIAL DOCUMENTS DURING THE OTTOMAN PERIOD)
- Author(s):Zübeyde Güneşyağci, Abdurrahman Kurt
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Social history, Modern Age, Studies in violence and power, The Ottoman Empire
- Page Range:73-109
- No. of Pages:37
- Keywords:gender; women; violence; documents; Ottoman period;
- Summary/Abstract:Kadına şiddet günümüzde de devam eden, çok tartışılan ve önlenmeye çalışılan bir olaylar silsilesidir denilebilir. Kimi araştırmacılar günümüzde yaşanan kadına şiddet olaylarını modernitenin bir sonucu olarak değerlendirmektedirler. Onlara göre modern dünya kadına haklar verirken erkek bu hakları kaldıramamakta ve sonuçta şiddete başvurmaktadır. Yani şiddetin temel nedeni olarak erkeğin yeni dünyanın getirdiği durumu hazmedemediğine bağlamaktadırlar. Araştırmacılar bunun sebebini yeni dünyada erkeğin hala ataerkil aile yapısı ve buna bağlı olarak erkeğin hegemonik düşünce tarzında yetiştirilmesinden kaynaklandığına bağlamaktadırlar. Tabii olarak sadece kadına değil şiddetin temel amacı şiddeti uygulayanın şiddete mâruz bıraktığı kişiyi kontrol etme isteğidir. Ona göre karşısındaki kişi baş eğmesi gereken bir varlıktır. Bu açıdan bakıldığında kadına şiddette toplumda kadının rolü de tartışılmaktadır. Toplumda kadın ve erkeğin yerinin ne olduğunun biyolojik ve sosyal açıdan tartışılması olayın bir başka boyutunu oluşturmaktadır. Biyolojik olarak zayıf kabul edilen kadın korunmaya muhtaçtır. Korunmaya muhtaç olması erkeği kadını koruyan bir varlık konumuna getirmektedir. Dolayısı ile bu düşünce tarzı her hâlükârda erkeği kadından bir üst konuma koymaktadır. Kimi erkekler için bu bakış açısı kadının hak ettiğinde şiddet ile yola getirilmesi gerektiği düşüncesinin yolunu açmaktadır.
ÜÇÜNCÜ OTURUM - DİNÎ/FIKHÎ AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
ÜÇÜNCÜ OTURUM - DİNÎ/FIKHÎ AÇIDAN KADINA YÖNELİK FİZİKSEL ŞİDDET
(THIRD SESSION - PHYSICAL VIOLENCE AGAINST WOMEN FROM A RELIGIOUS/FIQHÎ PERSPECTIVE)
- Author(s):Ali Kaya
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Studies in violence and power, Sociology of Religion
- Page Range:111-111
- No. of Pages:1
- Keywords:gender; women; violence; religion;
- Summary/Abstract:Muhterem hocalarım üçüncü oturumumuzu başlatmış oluyorum. Bu oturumda birinci tebliğ Prof. Dr. Yunus Vehbi Yavuz Hoca’nın “Nisâ sûresi 34. Âyetin Hakikati Bağlamında Kur’ân’da Darp Kavramının Kullanılışı” isimli tebliği ve bu tebliğe müzakereci olarak Necmettin Erbakan Üniversitesi Tefsir Ana Bilim Dalından Prof. Dr. Ali Akpınar yer alacak. Sözü Hocam’a bırakmadan önce şöyle bir giriş yapmak istiyorum. Dünkü oturumlarda kadına yönelik şiddetin hukukî ve psikolojik yönleri üzerinde durduk. Son kısımda ise kadına yönelik fiziksel şiddet ve türleri üzerinde duruldu ve sebeplerine yönelik konuşuldu.
BİRİNCİ TEBLİĞ - NİSA SÛRESİ 34. ÂYETİN HAKİKATİ ÇERÇEVESİNDE KUR’ÂN’DA DARP KELİMESİNİN KULLANILIŞI
BİRİNCİ TEBLİĞ - NİSA SÛRESİ 34. ÂYETİN HAKİKATİ ÇERÇEVESİNDE KUR’ÂN’DA DARP KELİMESİNİN KULLANILIŞI
(FIRST NOTIFICATION - THE USE OF THE WORD "BEAT" IN THE QUR'AN WITHIN THE FRAMEWORK OF THE TRUTH OF THE VERSE 34 OF THE AN-NISA SURAH)
- Author(s):Yunus Vehbi Yavuz
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Islam studies, Studies in violence and power, Qur’anic studies
- Page Range:112-119
- No. of Pages:8
- Keywords:Islam; women; gender; violence; Qur'an;
- Summary/Abstract:Günümüzde kadın, sadece kadınlar gününde yahut ölümle ya da yaralanma ile sonuçlanan şiddet olaylarında hatırlanıyor, kadınlara karşı şiddetin reddi ile ilgili toplantılar düzenleniyor, kadının saygın bir varlık olduğu vurgulanıyor. Başka bir açıdan da kadın reklam aracı olarak kullanılıyor, fakat buna şiddetli muhalif olması gereken kadınlardan, kadın kuruluşlarından yeterince ses çıkmıyor. Reklam aracı olmak kadını eşya yerine indirmek olup toplumda kadına karşı kullanılan fizikîşiddetten daha ağır bir şiddettir. Oysa İslâm’da kadın her zaman muhterem kabul edilmiş, baş üstünde tutulmuş, ona her zaman saygı gösterilmiştir. “Cennet anaların ayakları altındadır.” hadisi bile tek başına bu saygıyı ifade eder. Kültürümüzde “Kadın” denilince bundan ana, kız, kız kardeş, nenelerimiz, hala ve teyzelerimiz, yengelerimiz, gelinlerimiz ve komşu hanımları akla gelir. Ancak, bizim konumuz erkeğin zevcesini dövmesi meselesine odaklanmış bulunmaktadır. Bu sebeple tebliğimizde sadece zevce söz konusudur.
TEBLİĞİN MÜZAKERESİ - BİTMEYEN/BİTMEYECEK OLAN İKİ TARTIŞMALI MESELE: KADER VE KADIN
TEBLİĞİN MÜZAKERESİ - BİTMEYEN/BİTMEYECEK OLAN İKİ TARTIŞMALI MESELE: KADER VE KADIN
(DISCUSSION OF THE COMMUNIQUE - TWO CONTROVERSIAL ISSUES THAT ARE/WILL NOT BE ENDED: DESTINY AND WOMEN)
- Author(s):Ali Akpinar
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Islam studies, Studies in violence and power
- Page Range:121-130
- No. of Pages:10
- Keywords:gender; women; violence; controversial issues;
- Summary/Abstract:İyi niyetli olmak kaydıyla, temel kaynaklara dayanarak hazırlanmış her meâl ve tefsir çalışması bir Kur’ân’ı anlama çabası olup takdire şayandır. Özellikle tartışmalı konularda en doğruyu bulma, zihinlerdeki kimi sorulara cevap vererek kamuoyunu rahatlatma adına bir kısım çalışmalar yapmak problemi çözme gayreti olarak görülmelidir. Ancak bu zorlu yolculukta elbette bir kısım eksiklikler ve hatta yanlışlar olabilecektir. Müzakereden amaç da eksikliklerin tamamlanması, yanlışların tashih edilmesine yönelik olacaktır.
İKİNCİ TEBLİĞ - ŞİDDET SARMALI VE ŞEFKAT İKLİMİ İKİLEMİNDE “DARB” ve “NÜŞÛZ”
İKİNCİ TEBLİĞ - ŞİDDET SARMALI VE ŞEFKAT İKLİMİ İKİLEMİNDE “DARB” ve “NÜŞÛZ”
(SECOND COMMUNIQUE - “COUP” AND “NÜŞÛZ” IN THE DILEMMA OF THE SPIRAL OF VIOLENCE AND THE CLIMATE OF COMPASSION)
- Author(s):Saffet Köse
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Islam studies, Studies in violence and power
- Page Range:131-193
- No. of Pages:63
- Keywords:gender; women; violence; compassion climate;
- Summary/Abstract:Modernite, tarihi süreç içinde kiliseye karşı gelişen tepki sonucu kendisini din karşıtlığı üzerine konumlandıran zihniyeti temsil eder. Batı’da kiliseye gösterilen reaksiyon sonucu Rönesans, Reform hareketleri ve en son Aydınlanma Dönemi ile birlikte din mabede hapsedilerek günlük hayattaki alanı daraltılmış, zaman içinde teknolojik imkânların gelişimi ile bu tutum müslümanları da tesiri altına almıştır. Günümüz İslâm dünyasında bu etki sonucu modern paradigma üzerinden dinin ana kaynaklarını okuyan ve bu iki kaynak üzerinden de modernitenin dayattığı zihniyeti meşrûlaştıran bir akım doğmuştur. Bir kısır döngünün ifadesi olan bu yaklaşım, İslâm’ın ana kaynaklarını, müslüman gelenek ve kültürünü sağlıklı şekilde değerlendirme önünde engel çıkardığı gibi fark ettirmeden öze yabancılaşmayı da beraberinde getirmektedir.
DÖRDÜNCÜ OTURUM - GENEL MÜZAKERE
DÖRDÜNCÜ OTURUM - GENEL MÜZAKERE
(FOURTH SESSION - GENERAL DISCUSSION)
- Author(s):Saffet Köse, Adnan Demircan, Adem Apak, Ali Akpinar, Cağfer Karadaş, Hamdi Döndüren, Hüseyin Çelik, Feyza Betül Köse, Salih Kumaş, Ahmet Selim Demiryürek, Abdulkadir Karakuş, Zeynel Abidin Aydin, Abdullah Karahan, Nimet Ferah, Kutbettin Ekinci, Hüseyin Algül, Abdurrahman Kurt, Ahmet Sâim Kilavuz, Osman Şeker
- Language:Turkish
- Subject(s):Gender Studies, Sociology, Islam studies, Studies in violence and power
- Page Range:195-211
- No. of Pages:17
- Keywords:gender; women; violence; Islamic sciences; discussion;
- Summary/Abstract:OTURUM BAŞKANI: Prof. Dr. Saffet KÖSE
