Krytyczna analiza raportów międzynarodowych badań edukacyjnych
A Critical Analysis of International Educational Research Reports

Summary/Abstract: The article offers a critical reflection on the reception of results from international educational studies (PISA, TIMSS, PIRLS, PIAAC). The author does not question the validity of conducting such research, but points to the risks associated with its uncritical, technocratic, and political use. The reports provide valuable comparative data, yet fail to capture the full complexity of educational reality. The article emphasizes the need to distinguish between data and their interpretation, and between rankings and the actual quality of education, while also identifying methodological risks: conflating cross-sectional with longitudinal studies, overreaching causal conclusions, and instrumentalizing findings to legitimize reforms. The author argues that a critical reception of educational reports requires institutional, methodological, political, and pedagogical awareness. Publicly funded reports should be treated as a common good — open to independent interpretation and serving democratic accountability for education, rather than the protection of political power. Artykuł podejmuje krytyczną refleksję nad recepcją wyników międzynarodowych badań edukacyjnych (PISA, TIMSS, PIRLS, PIAAC). Autor nie kwestionuje zasadności ich prowadzenia, lecz wskazuje na zagrożenia związane z ich bezkrytycznym, technokratycznym i politycznym wykorzystaniem. Raporty dostarczają cennych danych porównawczych, lecz nie oddają pełni rzeczywistości edukacyjnej. W artykule uwypuklono konieczność rozróżnienia między danymi a ich interpretacją oraz między rankingami a rzeczywistą jakością kształcenia, a także wskazano ryzyka metodologiczne: mylenie badań przekrojowych z longitudinalnymi, nadużywanie wniosków przyczynowo-skutkowych i instrumentalizowanie wyników dla legitymizacji reform. Autor dowodzi, że krytyczny odbiór raportów wymaga świadomości instytucjonalnej, metodologicznej, politycznej i pedagogicznej. Raporty finansowane publicznie powinny być traktowane jako dobro wspólne — otwarte na niezależną interpretację i służące demokratycznej odpowiedzialności za edukację, nie zaś ochronie władzy politycznej.

• Details
• Contents