Značaj toničke nepokretnosti kod krivičnog dela silovanja
Th e Significance of Tonic Immobility in the Criminal Off ense of Rape

Summary/Abstract: Rad se bavi pitanjem značaja koji krivičnopravna teorija i praksa pridaju otporu žrtve u slučajevima silovanja i opravdanošću insistiranja na otporu kao jedinom ili ključnom dokazu postojanja prinude. Sudska praksa i pravna teorija XX veka insistirale su na neophodnosti postojanja otpora u slučajevima silovanja, izjednačavajući postojanje otpora sa postojanjem prinude. Ovakav zahtev temelji se na rasprostranjenom uverenju da će, suočena sa napadom, fizičkim ili seksualnim, žrtva nastojati da izbegne napad ili se istom suprotstavi. Početkom XXI veka, u praksi i teoriji dolazi do slabljenja kriterijuma koje otpor žrtve mora ispuniti da bi se smatralo da je izrazila protivljenje činu obljube. Ipak, otpor slabijeg intenziteta ili odsustvo istog uslovljavaju se postojanjem subjektivnih i objektivnih faktora koji opravdavaju pretpostavljenu racionalnu odluku žrtve da se suzdrži od pružanja otpora ili pruži otpor slabijeg intenziteta. Brojna istraživanja u oblasti biologije i psihologije pokazuju da u slučaju opasnosti ili suočenosti sa napadom, ljudi, baš kao i ostale životinje, mogu reagovati aktivno – bežanjem ili suprotstavljanjem – ili pasivno – toničnom nepokretnošću. Kod ljudi, do toničke nepokretnosti najčešće dolazi kod žrtava silovanja. Naime, istraživanja pokazuju da pasivna reakcija ne predstavlja izuzetak od pravila da žrtve silovanja pružaju otpor, već je, naprotiv, jako učestao način reagovanja. U ovom radu, biće reči o implikacijama saznanja o toničkoj nepokretnosti za sagledavanje krivičnog dela silovanja, a naročito u pogledu opravdanosti insistiranja na ispoljavanju aktivnog otpora od strane žrtava krivičnog dela silovanja; posmatranja prestanka pružanja otpora kao naknadnog saglašavanja sa obljubom i pasivne reakcije žrtve kao indicije o postojanju prinude.

• Details
• Contents