Interdyscyplinarne podstawy wspierania osób z niepełnosprawnością intelektualną. Od modeli teoretycznych do roli muzyki w rozwoju człowieka
The Role of Musical Interventions in the Process of Supporting Individuals with Intellectual Disabilities

Summary/Abstract: Celem artykułu jest przedstawienie interdyscyplinarnych podstaw wspierania osób z niepełnosprawnością intelektualną poprzez analizę współczesnych ujęć teoretycznych oraz omówienie roli muzyki w rozwoju człowieka. W pierwszej części artykułu zaprezentowano definicje i klasyfikacje niepełnosprawności intelektualnej, uwzględniając kryteria diagnostyczne zawarte w DSM-5, ICD-11 oraz dokumentach AAIDD, a także etiologię i zróżnicowanie funkcjonowania osób z tym rodzajem niepełnosprawności. Omówiono ponadto modele medyczne, społeczne, biopsychospołeczne i społeczno-ekologiczne, ukazujące złożoność uwarunkowań rozwojowych oraz potrzeb osób z niepełnosprawnością intelektualną. Podkreślono znaczenie analizy funkcjonowania adaptacyjnego, barier i zasobów środowiskowych oraz kontekstów społecznych determinujących jakość życia i możliwości uczestnictwa społecznego.W drugiej części artykułu przedstawiono interdyscyplinarne podstawy wpływu muzyki na rozwój człowieka, odwołując się do badań z zakresu psychologii muzyki, neurobiologii, pedagogiki, muzykologii oraz terapii muzycznej. Zaprezentowano mechanizmy neuropsychologiczne leżące u podstaw percepcji i aktywności muzycznej oraz ich znaczenie dla procesów poznawczych, regulacji emocji, motywacji, komunikacji i funkcjonowania społecznego. Wskazano, że muzyka jako medium wielozmysłowe, strukturalne i społecznie zakorzenione może wspierać rozwój osób z niepełnosprawnością intelektualną, sprzyjając integracji sensorycznej, kształtowaniu kompetencji społecznych i komunikacyjnych oraz budowaniu relacji interpersonalnych.Artykuł ukazuje zatem, że połączenie wiedzy teoretycznej o niepełnosprawności intelektualnej z interdyscyplinarnymi badaniami nad muzyką stanowi podstawę do formułowania skutecznych strategii wsparcia, odpowiadających na złożone potrzeby poznawcze, emocjonalne i społeczne tej grupy. W zakończeniu wskazano kierunki dalszych badań empirycznych oraz praktyczne implikacje dotyczące wykorzystania muzyki w edukacji, terapii i działaniach wspierających osoby z niepełnosprawnością intelektualną.

• Details
• Contents