W świecie matki: histeria kolonialna (fragment książki Kultura tranzytowa. Symptomy postkolonialnej traumy)
In the Mother’s World: Colonial Hysteria (excerpt from the book Transit Culture: Symptoms of Postcolonial Trauma)

Summary/Abstract: Artykuł jest rozdziałem monografii Kultura tranzytowa. Symptomy postkolonialnej traumy, w którym Tamara Hundorowa poddaje analizie nieukończoną powieść Ahatanheła Krymskiego Андрій Лаговський (Andrij Łahowski, 1905–1919) z perspektywy kolonialnego resentymentu. Resentyment wpisany w strukturę tekstu daje możliwość prześledzenia, w jaki sposób różnią się antykolonialna i postkolonialna krytyka imperialnego centrum. Niedokończoną powieść Krymskiego można interpretować jako przykład powieści modernistycznej z typowym dla niej bohaterem intelektualistą, strukturą polimorficzną, tematyką filozoficzno-moralną, analizą psychologiczną i autotematyzmem. Pojawiają się tu także perwersyjna tematyka seksualna, komponent przygodowy, konflikt rodzinny, liczne odniesienia intertekstualne, cytaty, „tekst w tekście” oraz filozofia ascezy, służąca jako forma wewnętrznej emigracji bohatera. Tytułowy bohater Andrij Łahowski jest profesorem matematyki i poetą, z pochodzenia Ukraińcem, wykształconym w Moskwie i robiącym tam karierę, jednak nieustannie odczuwającym resentyment wywołany pochodzeniem etnicznym i trudną sytuacją ekonomiczną. Krymski nieustannie podkreśla histeryczność i patologie psychiczne tej postaci. Centralnym punktem powieści staje się przekład językowo-kulturowy, czego egzemplifikacją jest wyjazd Łahowskiego na Krym z rodziną chlebodawcy, rosyjskiego generała Schmidta. W jego trakcie nawiązuje się romans między Andrijem a Greczynką Zoją, co demaskuje kolonialną świadomość Łahowskiego i kończy się z poczuciem niemocy. Histeria staje się więc cechą charakterystyczną podmiotu kolonialnego: podmiot taki odrzuca matkę, jest pozbawiony energii, nawet seksualnej, łatwo ulega złudzeniom i marzeniom, na przykład o idealnej miłości. Zainfekowany imperialną władzą, osłabiony fizycznie i histeryczny podmiot kolonialny, jak pokazuje Krymski, pozostaje bezsilny i zagubiony w kulturowym tłumaczeniu, rozdarty między różnymi językami i wartościami.

• Details
• Contents