C.E.E.O.L. main page

Pamiętnik Literacki. Czasopismo kwartalne poświęcone historii i krytyce literatury polskiej


Issue no.3 /2008


Publisher:

Instytut Badań Literackich Polskiej Akademii Nauk - Wydawnictwo

  Address: pl. Nankiera 15
Wrocław (50-140), Poland
  Phone: 0048 71 343 89 20
  Fax:
  eMail: pamietnik-literacki@wp.pl

Back to all issues
Back to current issue

 Articles 
    
Strony tytułowe    
Treść zeszytu [po polsku i angielsku]    
Bitwa i polowanie w „Kronice polskiej” Anonima zwanego Gallem. Relacje świata ludzkiego ze światem zwierząt    
„Nie dbam, aby zimne skały...” Tajemnice Orfeusza-mędrca w „Pieśni II” z „Ksiąg wtórych” Jana Kochanowskiego    
Seneka – Kochanowski, Kochanowski – Seneka    
„Filozofi są dziwacy, surowi, melankolicy...” O atopicznych cechach osobowości filozofów w literaturze polskiego renesansu    
Wielka smuta w epickim zwierciadle Samuela Twardowskiego. „Władysław IV” jako literackie świadectwo recepcji wydarzeń historycznych    
Staropolskie pieśni nowiniarskie    
Poezja porozbiorowa 1793–1806. Próba opisowej definicji    
Spóźniona groźba. „Wiersz o zabiciu Andrzeja Tęczyńskiego” w świetle poetyki tzw. listu odpowiedniego    
Translated Title: Delayed Threat. “Ballad about the Killing of Andrzej Tęczyński” in the Light of Poetics of So-called Response Letter
Publication: Literary Memoir. A Quarterly on the History and Criticism of the Polish Literature (3/2008)
Author Name: Kochan, Anna;
Language: Polish
Subject: Literature
Issue: 3/2008
Page Range: 161-172
No. of Pages: 12
File size: 295 KB
Download Fee:
(only for
non-subscribers)
0 Euro (€)
Summary: In its aim, the article puts forward a new interpretation of the medieval “Ballad about the Killing of Andrzej Tęczyński.” There is no univocal agreement as for the literary genre of the piece and for the reason of its composing. The author tries to link the text with the old forms of honorable behavior of the killed person’s family and friends who wish to retaliate (so-called “revenge”). In 15th century and in the following centuries, great importance was attached to dignity that was connected with the knight’s ethos. It was also a subject of various legal regulations. The author maintains that the theme of the poem in question is the castellan’s disgrace. Spreading it was not inglorious for the family, and it is justified when the family is considered to have the right to revenge. Poland developed a ritualized form of satisfaction (so-called “humility”), the element of which was payment for killing made to the family (so-called “głowszczyzna”). If the perpetrator refused exoneration, the family could fight for their rights. Before it is done, however, the perpetrator was to be forewarned to be on his guard. Such warning was called the “response,” most frequently formulated as a death threat. It did not need to take form of a letter, often being passed on orally, and important was the fact that it reached the perpetrator. Announcing death did not pledge to its unconditional execution and revealed a practical importance: killing without the response in question, at least theoretically, meant sentencing to death, and when the response was present, the evildoer could be ransomed or imprisoned. Other issue proved also crucial: killing by stealth and without response was regarded mean and unworthy of a nobleman and a knight.
“Ballad about the Killing of Andrzej Tęczyński” conforms to the pattern of the response letter. The first verse specifies the addressee and thus we learn who was killed and that the son of Andrzej Tęczyński is to take revenge. The subsequent call for sacrifice required an honorable behavior, in a noble manner, including a call for the killer’s head. In the example in question, the description of the tragedy the family afflicted is justified and announcing it was not inglorious as the family operated in order to defend dignity.
Keywords: Andrzej Tęczyński; "Ballad about the Killing of Andrzej Tęczyński"; so-called response letter; "głowszczyzna"
„Zstąpił do piekieł, trzeciego dnia zmartwychwstał”? – glosa do „Historyi o chwalebnym zmartwychwstaniu Pańskim”    
Wokół zagadek pierwszych zbiorowych wydań twórczości Jana Kochanowskiego    
O kilku nieznanych intermediach staropolskich    
Recenzja: Grzegorz Franczak, Vix imitabilis. La „Griselda” polacca fra letteratura e cultura popolare. Kraków–Udine 2006    
Recenzja: Krzysztof Mrowcewicz, Trivium poetów polskich epoki baroku: klasycyzm – manieryzm – barok. Studia nad poezją XVII stulecia. Warszawa 2005    
Recenzja: Dariusz Chemperek, Poezja Jana Gawińskiego i kultura literacka drugiej połowy XVII wieku. Lublin 2005    
Recenzja: Klemens Bolesławiusz, Przeraźliwe echo trąby ostatecznej. Warszawa 2004. „Biblioteka Pisarzy Staropolskich”. T. 29    
Recenzja: Grzegorz Trościński, Wczasy wielkiego człowieka. Studium o poezji Stanisława Herakliusza Lubomirskiego. Sandomierz 2005    
Recenzja: Mirosława Hanusiewicz, Pięć stopni miłości. O wyobraźni erotycznej w polskiej poezji barokowej. Warszawa 2004    
Recenzja: Wiesław Pawlak, Koncept w polskich kazaniach barokowych. Lublin 2005. „Źródła i Monografie”. [T.] 291    
Recenzja: Grzegorz Raubo, Światło przyrodzone. Rozum w literaturze polskiego baroku. Poznań 2006. „Filologia Polska”. Nr 92    
Recenzja: Koncept w kulturze staropolskiej. Pod redakcją Ludwiki Ślęk, Adama Karpińskiego, Wiesława Pawlaka. Lublin (2005). „Źródła i Monografie”    
Recenzja: Tomasz Chachulski, Opóźnione pokolenie. Studia o recepcji „głębokiej” Jana Kochanowskiego w poezji polskiej XVIII wieku. Warszawa 2006    
Sprostowanie [do tekstu Radosława Siomy z z. 2/2008]